زیرشکن و دیسک دو ابزار مکمل در خاکورزی هستند که وقتی به درستی با هم ترکیب شوند، نتیجه بسیار بهتری نسبت به استفاده جداگانه از هر کدام ایجاد می کنند. زیرشکن خاک را در عمق می شکند و دیسک سطح خاک را نرم و آماده کاشت می کند. در این مقاله به نحوه ترکیب زیرشکن و دیسک در عملیات خاکورزی می پردازیم.
دلیل اهمیت ترکیب زیرشکن و دیسک
زیرشکن لایه های سخت و فشرده عمقی خاک را می شکند و راه نفوذ آب، هوا و ریشه را باز می کند. اما پس از کار با زیرشکن، سطح خاک ناهموار و پر از کلوخه می شود. اینجا دیسک وارد عمل می شود و سطح را هموار، نرم و یکنواخت می کند. ترکیب این دو ابزار هم ساختار عمقی خاک را بهبود می بخشد و هم بستر کاشت سطحی مناسبی فراهم می کند. این روش در بسیاری از مزارع به عنوان یک روش استاندارد استفاده می شود.
ترتیب صحیح عملیات
بهترین ترتیب ترکیب، استفاده اول از زیرشکن و سپس دیسک است . ابتدا زیرشکن را در عمق مناسب )معمولا ۴۰ تا ۷۰ سانتی متر( روی زمین می کشید. این کار لایه سخت زیرین را می شکند و خاک را در عمق شل می کند. پس از اتمام کار زیرشکن، سطح زمین معمولا دارای برجستگی و کلوخه های بزرگ است. در مرحله دوم، دیسک را روی همان زمین عبور می دهید. دیسک کلوخه ها را خرد کرده، خاک را مخلوط می کند و سطح را صاف و آماده کاشت می نماید. این ترتیب باعث می شود عملیات خاکورزی کامل و موثر باشد.
تنظیمات مناسب برای ترکیب زیرشکن و دیسک
برای نتیجه بهتر، تنظیمات هر دستگاه باید دقیق باشد:
- زیرشکن: عمق را متناسب با نوع خاک تنظیم کنید. در خاک های سنگین عمق بیشتر و در خاک های سبک عمق کمتر توصیه می شود. سرعت حرکت تراکتور را بین ۴ تا ۶ کیلومتر در ساعت نگه دارید تا تیغه ها خوب کار کنند.
- دیسک: زاویه بشقاب ها را متوسط تنظیم کنید تا هم کلوخه ها خرد شوند و هم خاک بیش از حد جابه جا نشود. وزن دیسک را با توجه به شرایط خاک تنظیم نمایید. در زمین های نرم، وزن کمتر و در زمین های کلوخه دار وزن بیشتر بهتر است.
تعداد عبور دیسک معمولا یک یا دو بار کافی است. عبور بیش از حد ممکن است خاک را فشرده کند.
زمان مناسب ترکیب زیرشکن و دیسک
بهترین زمان برای این ترکیب، اواخر پاییز یا اوایل زمستان است. در این فصل خاک رطوبت متعادل دارد و زیرشکن بهتر نفوذ می کند. پس از زمستان و قبل از کاشت بهاره، دیسک را برای آماده سازی نهایی سطح استفاده کنید . در بهار نیز می توان این ترکیب را انجام داد، به شرطی که خاک خیلی مرطوب نباشد. کار در خاک خشک باعث ساییدگی تیغه ها و کار در خاک خیلی خیس باعث ایجاد گل و فشرده شدن دوباره خاک می شود.
نحوه ترکیب زیرشکن و دیسک در انواع مختلف خاک
- خاک های سنگین و رس دار: ابتدا زیرشکن را در عمق بیشتر بکشید تا لایه سخت شکسته شود. سپس با دیسک سنگین سطح را چندین بار عبور دهید تا کلوخه ها خوب خرد شوند.
- خاک های متوسط: یک بار زیرشکن در عمق متوسط و سپس یک یا دو بار دیسک کافی است.
- خاک های سبک و شنی: عمق زیرشکن را کمتر بگیرید و دیسک را با سرعت بالاتر عبور دهید تا خاک بیش از حد شل نشود.