عملیات خاک ورزی معمولا به دو دسته خاک ورزی اولیه و خاک ورزی ثانویه طبقه بندی می شود. در این مقاله اهداف هر کدام را به طور کامل توضیح می دهیم.
اهداف خاک ورزی اولیه
خاک ورزی اولیه عملیاتی شديد و نسبتا عميق بوده و معمولا سطح خاک را ناهموار به جای می گذارد. اهداف خاک ورزی اولیه عبارتند از:
- 1- بريدن و متلاشی کردن خاک به منظور پایه ریزی آماده سازی بستر بذر
- 2- دفن خاشاک از طریق برگرداندن آن ها
- 3- مخلوط کردن خاشاک با خاک زراعی
- 4- باقی گذاردن خاشاک در سطح خاک بدون بهم خوردگی
- ۵ - به حداقل رساندن فرسایش آبی و بادی خاک از طریق به جای گذاشتن سطحی ناهموار در معرض این دو عامل
ادواتی که عموما برای خاک ورزی اولیه به کار برده می شوند عبارتند از: گاوآهن های برگردان دار، گاوآهن های بشقابی، گاوآهن های چیزل (گاوآهن های شفره ای)، گاوآهن های شخم پوششی (گاوآهن های پنجه عريض)، شیار سازها و پشته سازها، زیرشکن ها (گاوآهن های اسکنه ای یا سابسویلرها)، گاوآهن های بشقابی عمودی (تيلرهای بشقابی)، هرس های بشقابی افست و گاوآهن های دوار (تيلرهای دوار).
اهداف خاک ورزی ثانویه
واژه خاک ورزی ثانویه به معنی انجام عملیات بر روی خاک در اعماق نسبتا کمتری می باشد. خاک ورزی ثانویه در بسیاری از موارد به دنبال خاک ورزی اولیه انجام می گیرد. ممکن است بعضی از ادوات خاک ورزی اولیه به منظور انجام عمليات خاک ورزی ثانویه نیز استفاده شود. برای مثال تیلرهای بشقابی و بعضی از گاوآهن های چیزل می توانند برای بهم زدن خاک در عمق های کمتر تنظیم گردیده و به منضمات دیگر مجهز شوند.
اهداف خاک ورزی ثانویه به شرح زیر می باشد:
- 1- اصلاح بستر بذر از طریق خرد کردن بیشتر خاک
- 2- ذخیره سازی رطوبت از طریق عملیات آیش تابستانه به منظور از بین بردن علف های هرز و کاهش تبخير
- 3- قطع بقایای گیاهی و گیاهان پوششی و مخلوط کردن آن ها با خاک سطحی
- 4- خرد کردن كلوخ ها، تسطيح و فشردن خاک سطحی و قرار دادن آن در وضعیت بهتر زراعتی برای کشت بذر و جوانه زدن بذرها
- ۵ - از بین بردن علف های هرز
مهمترین ادواتی که در خاک ورزی ثانویه به کار می روند عبارتند از: هرس های بشقابی، هرس های دندانه فنری، هرس های دندانه میخی، هرس های دندانه انگشتی، کاندیشنرها و كولتيواتورهای مزرعه، غلتک ها و هرس های غلتک دار، تیلرهای بشقابی، فوكاهای دوار، کولتیواتورهای ردیفی و سایر وسایل مشابه برای از بین بردن علف های هرز.